مرو با افغانستان همسايه گرديد كه البته اين پيشرويها به طرف شرق از زمان سلطنت فتحعلى شاه شروع شد تا سلطنت ناصر الدين شاه در ظرف پنجاه سال تكميل گرديد 18 . در فواصل اين زمان تغييرات شگرفى در اوضاع و احوال ايران و افغانستان پديد آمد . امراى وقت افغانستان كه شكست‌هاى پياپى ايران از روسها را ديده بودند ، درصدد برآمدند كه از ضعف قدرت مركزى ايران استفاده كنند . البته انگليسىها هم حكام محلى افغانستان را بجدائى از ايران تحريك مىكردند 19 . بمحض اينكه دولت ايران از جنگ‌هاى قفقاز فراغت يافت درصدد برآمد چند تن از روساى قبايل خراسان را كه سر بشورش برداشته بودند و امراى محلى افغانستان كه خودمختارى مىخواستند گوشمالى بدهد . فتحعلى شاه عباس ميرزا وليعهد خود را بخراسان فرستاد . عباس ميرزا ضمن سروصورت دادن باوضاع و احوال خراسان ، دو نفر از پسرانش خسرو ميرزا و محمد ميرزا را در سال 1249 هجرى قمرى مطابق 1833 ميلادى مأمور فتح هرات كرد ، لشگريان ايران در جنگ با كامران ميرزا پيروز شدند و شهر هرات را محاصره كردند . هرات كه از قديم الايام بر سر جاده سرتاسرى از ايران به كابل و از طريق گردنهء خيبريه پيشاور متصل بود ، راه ورود به هندوستان بشمار مىرفت و از زمان اسكندر تا دوران نادر شاه افشار هندوستان از همين طريق مورد تاخت و تاز قرار گرفته بود و سقوط هرات را ناقوس مرگ هندوستان مىدانسته‌اند 20 . چون هرات به محاصرهء لشكريان ايران درآمد ، مدافعين افغانى هرات براى اولين بار از حكومت كمپانى انگليس در هند درخواست كمك كردند 21 . در همين بين عباس ميرزا در مشهد درگذشت و كار هرات ناتمام ماند و محمد ميرزا به مشهد بازگشت . بطور كلى در اين زمان افغانستان در دست امراى درانى اداره مىشد . كامران ميرزا از قبيلهء سدوزايى در هرات ، كهندل خان در قندهار و دوست محمد خان از قبيله باركزايى در كابل حكومت مىكردند . چون فتحعلى شاه درگذشت و محمد شاه در ايران بسلطنت رسيد درصدد برآمد بار ديگر به تصرف هرات اقدام نمايد . در اين زمان سياست روس و انگليس به خوبى در ايران تعين شده بود يعنى انگليس‌ها نزديك شدن روسها را به مرز هندوستان تعقيب مىكردند و درصدد جلوگيرى از آن بودند 22 . اصولا سياست انگليس بر سه اصل در آسيا پس از دفع خطر ناپلئون طرح‌ريزى شده بود : 1 - جلوگيرى از تهاجم روس به هندوستان . 2 - ضعيف كردن ايران و افغانستان .